MAKTAB ICHKI TARTIB QOIDALARI

Халқ таълими вазирлигининг 2012 йил 7 июндаги 177-сонли
буйруғига илова

МАКТАБНИНГ ИЧКИ ТАРТИБ ҚОИДАЛАРИ

I. УМУМИЙ ҚОИДАЛАР
Бугунги кунда ёш авлодга замонавий таълим бериш билан бирга уларни умуминсоний ва миллий қадриятлар, юксак инсоний фазилатлар руҳида тарбиялаш, онги ва қалбини мафкуравий, маънавий ва ахборот таҳдидларидан ҳимоя қилиш, уларда ғоявий иммунитетни шак¬ллантириш масалалари олдимиздаги энг долзарб ва асо¬сий вазифа сифатида қолмоқда.
Биз яшаб турган XXI асрда ахборот-коммуникация технологиялари ҳаётимизга шиддат билан кириб келмоқда ва ўз таъсирини тобора кенгроқ кўрсатмоқда.
Миллий менталитетимиз, дунёқараш ва тафаккуримиз, фазилат ва хусусиятларимиз, энг муҳими эзгу ва олийжаноб мақсадларимизга мутлақо ёт бўлган ғоялар, қарашлар, сунъий «Қадрият ва анъана»ларни турли йўллар билан жорий этишга уринишларни, бир сўз би¬лан айтганда, маънавий таҳдид элементларидан фарзандларимизни асраш керак.
‘,’.3. Ўқувчиларни умуминсоний ва миллий қадриятлар, миллий ғояга садоқат, юксак инсоний фазилатлар, нисоипарварлик, ватанпарварлик ва халқпарварлик рум.ида, жамиятда эътироф этилган ахлоқ тамойиллари ва ньёрларига мое тарбиялаш, уларнинг онги ва қалбини мчънавий, ғоявий ва ахборот таҳдидларидан ишончли и моя қилиш, диний ақидапарастлик ва миссионерлик -…факатлари таъсирига тушиб қолишдан сақлаш, жиночтчилик, ҳуқуқбузарлик, кашандалик, ичкиликбозлик каби галбий иллатлар, юқумли касалликлар профилактикаси пилан боғлиқ амалий ишларни олиб бориш.
2.4. Ота-оналарни мактаб «Устави», ўқув-тарбия жараёнини тартибга солувчи соҳавий, меъёрий-ҳуқуқий хужжатлар ва ички тартиб-қоидалар билан таништириш ҳамда ўзаро шартнома тузиш.
Шунингдек, ота-оналар ва мактаб маъмурияти ўртасида тузилган шартнома шартларини тўлиқ бажарилишини талаб этиш.
2.5. Ҳуқуқ-тартибот ходимлари ҳамда маҳалла билан ҳамкорликни кучайтириш.
2.6. Ўқитувчи ва ўқувчилардан мактаб «Устави»да белгиланган тартибга тўлиқ риоя қилиш, тасдиқланган машғулотлар жадвали асосида ишга ва дарега ўз вақтида келиш, ижодий ёндашган ҳолда иш кунидан ва даре жараёнидан унумли фойдаланиш, маъмурият томонидан бе¬рилган топшириқларни муддатида бажаришни талаб ҚИЛИШ.
2.7. Ўқувчиларнинг давоматини мунтазам назорат қилиб бориш, уларнинг машғулотларга тўлиқ қатнашишини таъминлаш чораларини кўриш.
Ота-оналардан фарзандини таълим муассасасига дареликлар ва ўқув-қуроллари ҳамда мактаб «Устави»да белгиланган ўқувчилар формасида келишини та¬лаб қилиш.
2.8. Ўқувчиларнинг таълим муассасасида мобил те¬лефон, интернетдан фойдаланишларини назорат қилиш ва тартибга солиш, уларга мобил телефонидан фойд.1 ланиш маданиятини тарбиявий соатларда сингдириш ота-оналар йиғилишларида мобил телефонлардан фон даланиш маданияти ҳақида тушунчалар бериш н< уларнинг бу борадаги масъулиятини ошириш.
2.9. Педагогик кенгаш қарори билан Давлат таъ лим стандартлари ва ўқув дастурларини ўзлаштирмаган ўқувчиларни синфда қолдириш. (Мактабга ўқииг дан бўйин товлаб, сабабсиз келмайдиган ўцувчилар инобатга олинган)
2.10. Синф раҳбарларининг ўқувчилар ва ота-она¬лар билан яқин алоқасини мустаҳкамлаш ҳамда улар¬нинг хонадонларга доимий ташрифларини уюштириш.
Шунингдек, ўқувчилар ҳуқуқини муҳофаза қилиш, тарбияси оғир ўқувчилар ва нотинч оила фарзандлари билан якка тартибда тарбиявий ишларни ташкил этиш.
2.11. Уйда якка тартибда таълим олувчи ўқувчилар учун уларнинг ота-оналари билан ҳамкорликда барча шароитларни яратиш, ўқув қуроллари ва дарсликлар билан таъминлаш ҳамда даре машғулотини тегишли ўқитувчилар томонидан ўтилишини таъминлаш.
2.12. Белгиланган муддатда тиббий кўрикдан ҳамда синфлардаги ўзини-ўзи бошқариш органи вакиллари томонидан биринчи даредан олдин ўқувчиларни тозалик кўригидан ўтишларини назорат қилиш.
2.13. Даре жараёнида, танаффус вақтида ва таълим муассасаси ҳудудида юрганда бир-бирига ўзаро ҳурматда бўлишни талаб этиш.
2.14. Ўқув йили давомида ўқувчилар учун мактаб ошхонаси ва буфетларнинг мунтазам ишлашини таъ¬минлаш.
2.15. Мактаб кутубхонасига ўқувчиларни жалб қилиб, уларни ижарадаги дарсликлар ва қўшимча бадиий адабиётлар билан етарли миқдорда таъминлаш ҳамда
идораларига расман мурожаат қилиб, олдириб тапшпи чораларини кўриш.
2.24. Мактаб ёки яқин ҳудудларда ўқувчи-ёшлар нинг маънавий-ахлоқий тарбиясига салбий таъсир кўрсатадиган, ахлоқсизлик ва зўравонликни тарғиб этувчи, паст савиядаги «оммавий маданият» элементлари акс этган тасвирлар мавжуд бўлган нашр-матбаа маҳсулотлари (плакатлар, китоблар, рисолалар, буклетлар, дафтарлар, ён дафтарлар, раем дафтарлари ва бошқа) сотилишига ва тарқатилишига йўл қўймаслик.
2.25. Мактаб ошхонаси (буфет) ёки яқин атрофдаги умумий овқатланиш шаҳобчаларида таркибида ўқувчиларнинг соғлиги ва физиологик ривожланишига зарарли таъсир кўрсатадиган қўшимчалар ва моддалар бўлган озиқ-овқат маҳсулотлари (гамбургер, чизбур¬гер, турли қўлбола ичимликлар ва бошқа)ни сотилишини ҳудудий Давлат санитария эпидемиология бўлимлари ҳамда манфаатдор ташкилотлар билан ҳамкорликда амалдаги қонун ҳужжатларига асосан чеклаш.
2.26. Ўқув йили давомида намунали ҳулқи ва билимдаги ютуқлари учун ўқувчиларни рағбатлантириш. (Ота-онасининг uui жойига, турар жойидаги маҳалла қўмитасига миннатдорчилик хатини юбориш, эрталабки сафланишларда фахрий ёрлик, ёки илик, сўз би¬лан алоҳида эътибор кўрсатиш)
Шунингдек, мактаб ички тартиб қоидаларини бузганлиги учун интизомий чоралар кўриш. (Ота-онаси¬нинг иш жойига, турар жойидаги маҳалла қўмитасига салбий холат юзасидан хат юбориш, эрталабки саф¬ланишларда алоҳида кўрсатиб ўтиш)
Юқори натижаларга эришган ўз вазифасига виждонан ёндашган ўқитувчиларни мактаб маъмури¬яти томонидан мукофотлаш ёки моддий рағбатлантириш.
III. ЎҚУВЧИЛАРНИНГ ҲУҚУҚ ВА БУРЧЛАРИ, УЛАРГА БЕЛГИЛАНГАН ТАЛАБЛАР
3.1. Мактаб ўқувчиси ҳуқук, доирасида ўз инсоний қадрқимматларини ҳурмат қилиниши, виждон ва ахборот эркинлигини ҳис қилиш, ўз қарашлари ва эътиқодларини эркин ифода этиш ҳамда таълим муассасагини бошқарув ишида қатнашиш ҳуқуқига эга.
3.2. Мактаб «Устави»да белгиланган тартибга тўлиқ риоя қилиш, тасдиқланган машғулотлар жадвали асо¬сида дарсга ўз вақтида келиш, уйга берилган вазифаларни бажариш, ижодий ёндашган ҳолда дарс жараёнидан унумли фойдаланиш, мактаб маъмурияти ва синф раҳбарлари томонидан берилган топшириқларни муддатида бажариш.
3.3. Давлат рамзларини қадрлаш ва ҳурмат қилиш.
3.4. Мактаб «Устави»да белгиланган ўқувчилар формасида келишни таъминлаш. Жумладан қуйидагилар та¬лаб этилади:
— ўқувчиларнинг кийим боиш тоза ва озода бўлиши;
— ўқувчи қизларнинг сочлари текис турмакланган, калта юбка ва олди ҳаддан ташқари очиқ кўйлак киймаслик, таълим муассасаси ҳудудида бош кийимсиз ва пардозсиз юриш;
— ўғил болаларнинг сочлари текисланган, мактабга шортик ва майкада, «замонавий мода» деб тиззаси йиртилган шим, ғарбнинг жангари фильм қ%қрамонлари акс эттирилган кийимларда келмаслик.
3.5. Мактабга ўқув-қуроллари, даре жадвалида бел¬гиланган ўқув дарсликлари билан келишни таъминлаш. Жумладан қуйидагилар талаб этилади.:
— ўқувчилар учун мўлжалланган папка билан келиши;
— кундалик дафтари бўлиши;
— дарсга тўлиқ ўқув дарсликлари билан қатнашиш;
— маънавиятга зид ҳамда сифатсиз дафтарлардан фойдаланмаслик.
3.6. Мактабда мобил телефонлардан фойдаланиш ма данияти ҳақида тушунчаларга эга бўлиши ва бу борада ги тартибга тўлиқ риоя қилиш талаб этилади. Жумла дан:
— мактабга мобил телефони билан келиш ҳуқуқига эга, бунда мобил телефон «Овозсиз режим»да бўлиши шарт;
— мобил телефон ўқувчиларнинг дарсдан чалғитувчи восита эканлигини инобатга олиб, даре машғулотлари ва тадбирларда мобил телефонии ўчириб қўйиш;
— мактабга киришдан олдин, катта танаффус ва танаффусларда ота-оналари, васийлари ёки яқинлари би¬лан таълим муассасасига етиб келганлиги, ўзининг хавфсизлиги ва саломатлиги тўғрисида, охирги дарсдан кейин (ёки маълум сабабларга кўра аввалроқ) таълим муассасасидан кетаётганлиги тўғрисида хабар бериш учунгина мобил телефондан фойдаланиш;
— таълим муассасаларида имтиҳонлар, маданий тадбирлар пайтида, ахборот-ресурс марказлари, ўқув заллари, умумий фойдаланиш ва овқатланиш жойларида мобил телефондан фойдаланмаслик;
— даре вақтида мобил телефон ёрдамида сўзлашиш, қисқа хабарлар алмашиш, ўйин ўйнаш, Интернет сайтларига кириш, мусиқа тинглаш ва бошқа мақсадларда фойдаланмаслик;
— мобил телефон орқали сўзлашганда бошқаларни ҳақорат қилиш ва атрофдагиларнинг нафсониятига тегувчи сўзларни ишлатмаслик;
мобил телефон орқали мактабга инсон шаъни ва қадр-қимматини камситувчи, маънавий бузуқликнинг турли кўринишлари, порнография, алкоголизм, ичкиликбозлиқ, кашандалик каби иллатларни тарғиб этувчи, жамиятда умумэътироф этилган аҳлоқий қадриятларга зид бўлган, ўқувчиларнинг жисмоний ва маънавий камолотига зарар келтирувчи, шунингдек, диний ва миллий низолар келтириб чиқарувчи, диний ақидапарастлик ва шссионерлик билан боғлиқ ҳар қандай кўринишдаги : м ьлумотларни олиб кирмаслик ва тарқатилишига йўл I ўймаслик;
— мобил телефон орқали ўқувчиларнинг ёш хусусинтлари ва ижтимоий мавқеига мое бўлмаган, уларнинг хавфсизлиги тўлиқ кафолатланмаган хизматлари, жум¬ладан, SMS —танишув хизматларидан фойдаланмаслик;
— мактабда мобил телефоннинг ўта баланд овозга созланиши, уларга мазмунида ўқувчининг ёши ва ижтимо¬ий мавқеига мое бўлмаган, маънавий-ахлоқий тарбиясига салбий таъсир кўрсатувчи мусиқа (рингтон)ларни ўрнатмаслик, эшитмаслик ва тарқатмаслик;
— мобил телефонии безатишда ўқувчининг ёши ва иж¬тимоий мавқеига мое бўлмаган, маънавий-ахлоқий тарбияга салбий таъсир кўрсатувчи тасвирлар (Wallpaper ёки «Заставка»), безаклар, символлар, қўғирчоқ ва бошқа шу кабилардан фойдаланмаслик.
3.7. Мактабда мобил телефондан фойдаланиш таълим- тарбия жараёни самарадорлиги, хавфсизлигини таъмин¬лаш, ўқувчиларнинг жисмоний, интеллектуал, маънавий ва ахлоқий камол топиши, ҳаёти ва соғлиғи, шаъни ва қадр-қимматини муҳофаза қилиш мақсадларида, ҳуқуқ ва бурчларнинг, эркинлик ва масъулиятининг тенглиги нуқтаи назаридан чекланиши мумкин.
Шунингдек, мактабда мобил телефондан фойдаланиш талабларини бузган ўқувчи икки мартагача раҳбарият, раҳбар ўринбосарлари ва педагоглар томонидан тегиш¬ли тартибда огоҳлантирилади.
Талаблар учинчи марта ёки иккинчи марта ўта қўпол тарзда бузилган ҳолатда педагоглар ташаббуси билан 2 нафар педагог (бири синф раҳбари бўлиши мақсадга мувофиқ) ва 2 нафар ўқувчи гувоҳлигида мобил теле¬фон ўқувчидан олиб қўйилади, ота-онаси, уларнинг ўрнини босувчи шахслар ёки яқинлари иштирокида муҳокама қилиниб, чора кўрилгандан сўнг қайтариб бе¬рилади.
вдгавзг^иг
3.8. Интернет тармоғидан фақат билим олиш мақсадида тўғри фойдаланиш, ёвуз ва бузғунчи ғоялар тарғиб этилувчи ўйинлар, сайтлар ва хабарлар таъсиридан ҳимояланиш, бу борада интернетдан фақатгина «ZiyoNet» таълим тармоғи орқали фойдаланиш.
3.9. Ҳафта давомида мактабнинг ҳаёти билан боғлиқ ташкилий ва оммавий тадбирларда, хусусан жума-маънавият кунлари маданий тадбирларда фаол иштирок этиш.
3.10. Жиемоний тарбия даре машғулотлари куни спорт залларига махсус спорт формаси ва оёқ кийимларида иштирок этиш. (Махсус формасиз келган ўқувчилар машғулотга қўйилмайди ва ўша куни ўкугвчи сабабсиз gapera иштирок этмади деб ҳисобланади)
3.11. Мактабга қурол-яроғ, портловчи моддалар, тез аланга олувчи нарсалар, спиртли ичимликлар, наркотик ва тамаки маҳсулотлари, заҳарли моддалар олиб келинмайди.
Шунингдек, мактабга гугурт, ўткир қиррали нарса¬лар, газли баллончалар, қуроллар ва ўйин карталари олиб киришларига рухсат этилмайди.
3.12. Даре машғулотлари давомида мактабдан чиқиб кетиш, дарега келмаганлиги ва кейинги дарега кириш учун рухсатни синф раҳбари ва мактаб маъмуриятининг кўрсатмаси билан амалга оширилиши тартибига риоя қилиш. (Агар ўқувчи машғулотга келмаса, бунинг сабабларини исботловчи ҳужжатлар: тиббий маълумот¬нома ёки ота-онасининг аризаси синф раҳбарига так¬дим этилиши лозим)
3.13. Мактаб ички тартиб-қоидасини бузган ўқувчиларга қуйидаги интизомий жазо чоралари қўлланиши белгиланган. Жумладан:
— кундалигига танбеҳ ёзиш;
— мактаб буйруғи билан «ҳайфсан» эълон қилиш;
— бошқа синфга кўчириш;
— вақтинчалик синфдан ташқари тадбирларда ишти¬рок этишини тақиқлаш;
— синф жамоаси орасида муҳокама этиш;
— ота-онасининг иш жойига ва маҳалла оқсоқоли номига хат юбориш.
3.14. Мактаб ҳаётида фаол иштироки, ҳулқи ва одоби, билимида эришган ютуқлари учун рағбатлантирилади. Жумладан:
— мактаб буйруғи билан ташаккурнома эълон қилиш;
— мактабнинг «Фахрий китоби»га киритиш;
— «Фахрий ёрлиқ» билан такдирлаш;
— қимматбаҳо ва эсдалик совғалари билан мукофотлаш;
— мактаб радиоузели орқали эълон қилиш;
— ота-онасининг иш жойига ва маҳалла оқсоқоли номига хат юбориш.
IV. ОТА-ОНАЛАРНИНГ ҲУҚУҚ ВА БУРЧЛАРИ ВА МАЖБУРИЯТЛАРИ
4.1. Ўзбекистон Республикасининг «Таълим тўғрисида»ги Қонуни, Оила кодекси, Мактаб «Устави», мактаб маъмурияти ва ота-оналар ўртасида тузилган шартномага ҳамда амалдаги тегишли меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатларда белгиланган талабларга қатъий амал қилиш.
4.2. «Васийлик кенгаши», ота-оналар қўмитаси фаолиятида иштирок этиш, мактаб маъмурияти ва синф раҳбарлари билан яқиндан ҳамкорлик қилиш.
4.3. Мактабга тасдиқланган машғулотлар жадвали асо¬сида фарзандининг ўз вақтида машғулотларга тўлиқ дарсликлар ва ўқув-қуроллари билан келишини таъ¬минлаш.
4.4. Фарзандининг давоматини мунтазам назорат қилиб бориш, унинг машғулотларга тўлиқ қатнашишини таъминлаш чораларини кўриш, унинг ўзлаштириш самарадорлиги ва хулқини кузатиб, таҳлил қилиб бо¬риш.
Фарзандини мактаб «Устави»да белгиланган ўкувчилар формасида келишини таъминлаш.
4.5. Миллий маънавиятимизга, «Таълим тўғрисида»ги Қонун, «Кадрлар тайёрлаш миллий дастури» талаблари га жавоб берадиган ёзув (шу жумладан кундалик, раем) дафтарларида бериладиган фан, адабиёт, санъат соҳа сига ҳисса қўшган улуғ алломалар, олимлар портретлари, афоризм даражасига кўтарилган ҳикматли сўзлар мазмун-моҳиятига сингдирилган ўқув қуроллари ва бошқа ўқув анжомлари билан таъминлаш.
4.6. Фарзандининг мактабда мобил телефондан фойдаланишларини назорат қилиш ва тартибга солиш, уларга жамоат жойи ва мактабда мобил телефонлардан фойда¬ланиш маданияти ҳақида тушунчалар бериш ва улар¬нинг бу борадаги масъулиятини ошириш.
4.7. Фарзандининг онгини интернет орқали кириб ке¬лаётган ғоявий таҳдид ва паст савияли «Оммавий маданият»нинг зарарли таъсирларидан ҳимоялаш, бу борада шахеий компьютер ва телефон орқали интернетга киришини фақатгина «ZiyoNet» таълим тармоғи орқали амалга оширишини тушунтириш ва назорат қилиш.
4.8. Фарзанди соғлиғини назорат қилиш борасида белгиланган муддатда тиббий кўрикдан ўтказиш.
4.9. Фарзандининг бўш вақтини мазмунли ташкил этиш юзасидан мактабда ва мактабдан ташқари таълим муассасаларида қизиқишлари бўйича тўгараклар, спорт секциялари ва куни узайтирилган гурухдарда мунтазам қатнашишини таъминлаш.
4.10. Ўқитувчилар томонидан аниқланган фарзанди билимидаги бўшлиқларни тўлдириш мақсадида якка ва гуруҳ тартибида, мустақил ишлаши учун барча шароитни яратиш ва назорат қилиш.
4.11. Турли спорт ва фан олимпиадалари, кўрик-танловларда иштирок этишини тўлиқ таъминлаш ва яқиндан ёрдам бериш.
Ижарага берилган дареликларни фарзанди то¬монидан авайлаб-асрашни назорат қилиш, дарсликлар ижараси учун маблағларни ўз вақтида тўлаш.
даражасига кўтарилди. Демак, энди олдинги ҳолатда ишлаб бўлмайди. Барча даражадаги ишларимиз шушм мое бўлиши шартдир. Шу маънода ушбу соҳадаги фаолиятимизни, хусусан тизимдаги маънавий-маърифин тарбия жараёыини ҳам функционал, ҳам концептуал- назарий, ҳам амалий-ташкилий жиҳатдан ушбу талаблар нуқтаи назаридан туриб яна бир бор чуқур таҳлил қилишимиз, баҳолашимиз ва янги босқичга олиб чиқишимиз зарур.
Жумладан, ҳар бир таълим муассасасида соғлом ижтимоий-психологик, ижодий ва маънавий муҳитнинг барқарор бўлишига эришиш, таълим ва тарбия жараёнига салбий таъсир кўрсатувчи ҳар қандай ҳолатларнинг келиб чиқиш сабаблари ва оқибатларини ота-она- ўқувчи-педагогик жамоа биргаликда муҳокама қилиш ва уларга барҳам бериш;
Таълим муассасалари ўқувчилари ўртасида маънавий-маърифий ишларнинг таъсирчанлиги, самарасини аниқлаш ҳамда педагогик жамоанинг маънавий-маърифий фаолиятига баҳо бериш мақсадида сўровномалар ўтказиш, натижаларини биргаликда муҳокама қилиш;
Маънавий-маърифий ишлар бўйича алоҳида ютуқларга эришган ўқувчи, ота-она ва педагог ходимларни маънавий ва моддий рағбатлантириш, ўзаро тажриба алмашинувини кучайтириш;
у С
Маънавий-маърифий ишларнинг методик таъминотини яхшилаш, таълим муассасаларини миллий ғоя тарғиботи ва маънавий-маърифий ишларни ташкил этиш бўйича замонавий адабиётлар, методик қўлланмалар ва тавсиялар билан таъминлаш, бу борада ҳамкорликни кучайтириш;
Ўқувчиларда ахборот олиш ва тарқатиш маданиятини шакллантириш. Ўқувчини ахборотни қайси манбадан олишидан қатъий назар тўғри талқин қилишга ўргатишимиз лозим. Унга ҳар қандай салбий мазмундаги
ахборотни қиёслаши, тўғрини нотўғридан, оқни қорадан ажратиши учун муқобил ахборотни ўз вақтида бе¬риш;
Тарбиявий соатлар мавзуларининг энг долзарб масалаларга бағишланиши, қуруқ панд-насиҳатдан кўра кўпроқ, уларда тарбияга таъсир этувчи салбий иллат- ларнинг асл моҳиятини таҳлиллар, қиёслаш ва ҳаётий мисоллар ёрдамида, зарур бўлса мутахассислар иштирокида очиб бериш;
Ўқувчиларда кийиииш мадаииятиии шакллантириш, интернет ва уяли алоқа воситаларидан тўғри фойдалаиишга ўргатиш, «Оммавий маданият» элементлари (хорижий эстрада юлдузлари, бадиий асарлар, кино ва мулътфильмлар қаҳрамонлари, «эмо» ёки «готлар» каби субмаданиятлар вакиллари, татуаж, пирсинг ва бошқа)га кўр-кўрона тақлид қилишининг олдини олиш.

Ушбу мактабнинг ички тартиб қоидалари билан бар¬ча ўқувчилар, ўқитувчилар жамоаси ва ота-оналар таништирилиб, мактабнинг фойесига осиб қўйилади.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

ADABIYOT ATOMDAN KUCHLI !